• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Dân tộc và hiện đại của công trình kiến trúc ở Yên Bái được Giải thưởng Hồ Chí Minh
Ngày xuất bản: 12/05/2016 1:13:19 CH

               Nguyễn Quang

 

Vài nét về kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện

 

- Ông sinh năm 1907, quê Hà Nội, mất ngày 10/10/1987. Hưởng thọ 80 tuổi.

- Ông học chuyên ngành Kiến trúc khóa II Trường Mỹ thuật Đông Dương

- Được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt một năm 2000.

- Ông thiết kế công trình trụ sở UBND tỉnh Nghĩa Lộ, (nay là thị xã Nghĩa Lộ) năm 1963 khi ông là Thứ trưởng Bộ Kiến trúc kiêm Viện trưởng Viện thiết kế Kiến trúc.

 

Kiến trúc là nghệ thuật tạo hình, nghệ thuật tổ chức không gian sống cho con người để ở, làm việc, vui chơi giải trí. Theo thuyết “Thiên địa nhân” thì con người ở ngôi trung tâm, do đó kiến trúc phải được sáng tạo vì con người. Kiến trúc mang đậm đà bản sắc dân tộc, nghệ thuật kiến trúc là nghệ thuật vị nhân sinh.

Những năm 60 của thế kỷ XX, phương châm của Đảng và Nhà nước ta về thiết kế kiến trúc trong xây dựng nhà là “Dân tộc, hiện đại, bền, đẹp, rẻ, thích dụng”, đây là một bài toán khó cho kiến trúc sư. Đi tiên phong thực hiện chủ trương này là các kiến trúc sư bậc thầy của ngành Xây dựng, trong đó phải kể đến Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện. Thời đó nói “Dân tộc- Hiện đại” cũng như bây giờ nói  “Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế”.

Những năm 60, ngành Xây dựng của các địa phương chỉ có cán bộ có trình độ Trung cấp kiến trúc, khả năng thiết kế và thi công nhà cao tầng là vô cùng khó khăn, phần lớn nhà cao tầng phải nhờ Bộ Kiến trúc thiết kế.

Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện (Ảnh internet)

Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện được UBND tỉnh Nghĩa Lộ mời lên thiết kế trụ sở làm việc của Tỉnh ủy và UBND tỉnh. Để công trình đạt được tiêu chí “Dân tộc, hiện đại, bền, đẹp, rẻ, thích dụng”, phải tìm ý tưởng cho thiết kế kiến trúc trụ sở UBND tỉnh Nghĩa Lộ sao cho đặc sắc mang tính đại diện cho vùng Tây Bắc. Thị xã nghĩa Lộ nằm ở giữa cánh đồng Mường Lò, xung quanh là rừng núi điệp trùng với những cánh rừng bạt ngàn hoa ban trắng, xen vào đó là những ngôi nhà sàn xinh xắn, nhìn tổng thể đẹp như một bức tranh phong cảnh. Trong những ngày tìm ý tưởng thiết kế, Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện nghĩ ngay đến ngôi nhà sàn Thái, ngôi nhà sàn Thái đã từng gắn bó với ông trong những năm kháng chiến chống Pháp ở miền Tây Bắc. Nhà sàn Thái hội tụ nhiều bản sắc văn hóa của đồng bào vùng Tây Bắc.

Trụ sở UBND tỉnh Nghĩa Lộ là sự kết hợp hài hòa giữa nhà sàn Thái với kiến trúc hiện đại, công trình được thiết kế năm 1963, đây là công trình trong cụm công trình của ông được Giải thưởng Hồ Chí Minh. Vùng Tây Bắc có 30 dân tộc anh em cùng chung sống, tại sao ông chỉ lấy tính dân tộc của ngôi nhà sàn Thái mà không lấy tính dân tộc trong kiến trúc của người Kinh, người Dao, người Mông… điều đó làm cho giới kiến trúc phải suy nghẫm. Theo tôi, văn hóa người Thái nói chung, văn hóa nhà ở của người Thái nói riêng không những là đặc trưng của văn hóa dân tộc Thái mà còn đại diện cho văn hóa các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc, từ lựa chọn địa điểm đến hình thức kiến trúc và tính thích dụng của ngôi nhà tương đồng với ngôi nhà hiện đại, hài hòa với cảnh sắc thiên nhiên.

Trụ sở UBND tỉnh Nghĩa Lộ (nay là trụ sở làm việc của Thị ủy, UBND thị xã Nghĩa Lộ tỉnh Yên Bái) là sự mô phỏng, kế thừa và kết hợp hài hòa giữa kiến trúc dân tộc với hiện đại, thể hiện ở các chi tiết cơ bản sau:

- Về địa điểm xây dựng công trình: Tác giả đã chọn được địa điểm xây dựng công trình đẹp, phù hợp với sự lựa chọn địa điểm xây dựng của dân tộc Thái, thể hiện ở chỗ trước mặt công trình là cánh đồng thẳng cánh cò bay, đứng ở ban công nhà là nhìn được đỉnh núi “Te”. Nếu ta đứng từ xa với góc nhìn 45 độ ta thấy cả tòa nhà 3 tầng như ngôi nhà sàn Thái thân yêu ẩn mình trong những tán cây cao phảng phất khói lam chiều.

- Tầng cao và mái nhà: Trụ sở là ngôi nhà 3 tầng hiện đại, mái dốc lợp ngói đỏ, đặc biệt mái 2 phòng họp nhỏ ở 2 bên hông nhà là hình quạt cong được ve tròn theo hình chóp nón khác nào 2 bầu vú của người mẹ Thái (Bầu vú của người thiếu nữ Thái để dành cho con, còn chồng không được “đụng” đến- “Bất khả phạm”). Phòng họp nhỏ có cột tròn bằng gỗ, nay cải tạo thay bằng bê tông cốt thép. Cửa sổ của ngôi nhà có hai cánh và 7 chấn song… Công trình 3 tầng hiện đại mà vẫn ấm cúng cùng đồng bào dân tộc Thái bởi lẽ người Kiến trúc sư- nghệ sỹ đã khéo léo đưa “hồn” của dân tộc vào tác phẩm của mình.

- Khuôn viên và tiểu cảnh của công trình: khuôn viên bao quanh công trình được trồng những loài cây rất dặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Những cây hoa ban trắng, hoa ban đỏ được tác giả khéo léo thiết kế trồng xen với các loại cây khác như như móc, nhãn, vú sữa… làm cho khuôn viên ôm lấy ngôi nhà trở nên sống động. Bằng bút pháp phong cảnh của người nghệ sỹ, tác giả đã tạo nên sự hài hòa quyến rũ của vườn nhà. Nhìn tổng thế ta như đang chiêm ngưỡng một bức tranh phong cảnh đầy chất thơ và nhạc của một “tâm hôn Thái”, tâm hồn Việt Nam.

Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện đã về cõi vĩnh hằng. Tôi luôn luôn nhận là học trò của ông, nghe ông, học ông và xin được tri ân với ông.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        N.Q

 

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter