• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Hoàng Việt Quân Suốt đời nặng lòng với văn chương
Ngày xuất bản: 22/07/2019 7:57:47 SA

           Phạm Đức Toàn

A. Cuộc đi:

Hoàng Việt Quân còn có những bút danh như: Hoàng Đa, Hoàng Anh, Hoàng Thu Ngôn, Phương Anh Thành, Huyền Trâm Yến, Tính Thị Mai, Chơvơmêx... Ông sinh ngày 11- 2- 1949 tại Hà Khẩu- Vân Nam, Trung Quốc. Nguyên quán: Hà Nội. Nguyên là Phó chủ tịch Hội văn học nghệ thuật tỉnh Yên Bái Khóa IV (2005- 2010) và là Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Yên Bái. Cư trú tại: 145 phố Hồng Tân, đường Thanh Niên, phường Hồng Hà, thành phố Yên Bái. Thân phụ Hoàng Kim Try, thân mẫu cụ Nguyễn Thị Phúc, cả hai cụ hiện đã qua đời.

Tác giả Hoàng Việt Quân

Còn nhỏ ông học giỏi, hay thơ văn, tính cách điềm đạm và phóng khoáng. Tốt nghiệp cấp 3 tại thị xã Lào Cai, ông thi đỗ lớp A khoa Ngữ văn Trường ĐHSP Việt Bắc khóa 3 (1968- 1972). Tháng 5/1972, ông nhập ngũ thuộc Sư đoàn tăng cường 304B tỉnh Bắc Thái, kết nạp Đảng ngày 21 tháng 6 năm 1974, là thương bệnh binh từ tháng 6 năm 1974. Từ tháng 01/1975 đến tháng 8/1976 ông là cán bộ Phòng Tổ chức (ph trách khoa Văn) Trường ĐHSP Việt Bắc. Tháng 9/1976 đến tháng 2/1979 ông dạy văn Trường Sư phạm 1 Lào Cai. Tháng 2/1979 đến tháng 9/1979 là giáo viên dạy văn tại Trường Sư phạm Nghĩa Lộ. Từ tháng 10/1979 đến tháng 9/1980 ông dạy văn tại Trường Bổ túc dân chính tỉnh Hoàng Liên Sơn. Từ tháng 9/1980 đến tháng 2/1992 giáo viên văn và giáo dục công dân tại Trường THPT Lý Thường Kiệt thành phố Yên Bái. Từ tháng 5/1992 đến tháng 2/2009 là cán bộ biên tập Tạp chí Văn nghệ Yên Bái. Ông là y viên Ban Chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam, là Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Yên Bái (2005- 2010), Phó Ban nghiên cứu khoa học lịch sử tỉnh Yên Bái (2005- 2012). Tháng 3/2009, Hoàng Việt Quân nghỉ chế độ hưu trí.

B. Sự nghiệp:

Có th nói cuộc đời của ông là những thăng trầm trong sự nghiệp, ông được khen thưởng nhiều lần vì những thành tích trong cuộc đời binh nghiệp, giáo dục, báo chí và văn hóa nghệ thuật của Việt Nam (nói chung) và của Yên Bái (nói riêng).

Hoàng Việt Quân là người có khiếu viết văn, làm thơ... Khi tuổi già về hưu, ngoài thú vui sáng tác, viết sách, sưu tầm sách, ông còn có thú vui sưu tầm tem ở thời học sinh cấp 2, cấp 3; sưu tầm các loại bật lửa, thuốc lá, tẩu thuốc... mỗi thứ có hàng trăm hoặc trên dưới một nghìn đồ vật các loại.

Có thể nói, cả cuộc đời ông dành trọn vẹn cho sự nghiệp văn học- nghệ thuật. Chưa tìm được cho mình người bạn đời tri kỷ, hiện ông vẫn một mình một bóng... Việc đi và viết luôn là khát vọng của ông. Ông là một người giỏi về lý luận văn học lại căng đầy về vốn sống đời thường và luôn tạo ra cho mình nhng cảm xúc sống động, mộc mạc, gần gũi đầy triết lý nhưng vẫn giản đơn trong cuộc sống đời thường. Trải qua nhiều thăng trầm... Việt Quân hiểu sâu sắc nhân tình thế thái đương thời, cũng có nơi, có lúc ông ngán ngẩm những gì trái với đạo đức, với lương tâm. Trong xử thế ông không tỏ ra ngạo mạn cũng chẳng phải là người chán nản, ông vốn là người yêu đời...

Hoàng Việt Quân là người mê làm báo, mê dạy học, mê làm thơ, mê viết truyện, mê nghiên cứu và sưu tm văn hóa dân gian, mê viết kịch, mê viết sử, mê nghiên cứu phê bình... Đi và viết là nguồn cảm hứng bậc nhất của ông. Hiện ông đã có trong tay 40 công trình lớn nhỏ: Truyện ngn 5 tập, Ký 5 tập, Thơ 2 tập, Tuyển tập văn thơ 1 tập, Kịch 1 tập, Lược sử và kỷ yếu 5 tập, Nghiên cứu và phê bình 10 tập, Sưu tầm văn hóa dân gian 9 tập và 2 tập Tiểu luận, tôi hy vọng sẽ còn nhiều nữa.

Trong khuôn khổ bài viết, xin được viết riêng về mảng sáng tác thơ của Hoàng Việt Quân.

Thơ của Việt Quân rất sinh động, giàu tính triết lý nhân văn nhưng rất hóm hnh, đó là chất thơ có được từ trong cuộc sống, lấy đời sống làm cốt lõi.

tập thơ đầu tay của ông "Một mình đêm ", Nhà xuất bản Lao động- 1998, ngay cái tên của tập thơ cũng đủ làm cho tôi ám ảnh, sự ám ảnh đến tận cùng rồi.

Xin em đừng trồng cỏ vê trước mặt

Cho anh nh lng vực dưới đng sâu

Lúa tốt bời bời chng thấy em đâu

Ngỡ ngàng du chân mất hút

Cánh đồng bng hận đơn côi.

Ngay ở khổ đu của bài "Kiếm tìm" trong tập "Một mình đêm mơ" người đọc đã thấy sự vô lý và có lý của tác giả. Nhân vật trữ tình kia mà tác giả dựng lên trong mùa cấy hái... Cô gái cấy lúa chứ không bao giờ cấy cỏ nhưng với tình yêu của chàng trai kia đã rất lo xa và ngay dòng thơ đầu chàng trai đã phải xin ngay: Xin em đừng trồng cỏ vê trước mặt... kẻo anh không thấy em đâu vì lúa tốt thì cỏ cũng tốt theo. Tạm gọi ở đây có hai cặp phạm trù đó là “cao- thấp”“trước- sau”, lời của chàng trai xin cô gái đừng cấy cỏ ở đng trước có lỡ sau này anh phải nhổ cỏ ở tận đồng sâu rồi bỗng mất hút dấu chân em và anh bỗng hận vì “đơn côi”... 5 câu thơ ở khổ đầu đã thấy sự tài tình của tác giả về sự vô lý- có lý ấy và chàng trai có ý hận cô gái đó...

Nhưng chàng trai kia cũng rất ghê gớm, đã yêu thì phải yêu cho đến tận cùng:

Anh sẽ chng chu yên

Lên núi, mang theo dao quắm

Phát quang, phạt dọc mở lối đi tìm

Em ở đâu?

Hay em chơi trò ú tim giấu mình trong đất?

Nhân vật chàng trai thật là đa nghi với tình yêu đối với cô gái vì cô gái còn thử lòng quân tử của chàng trai... đó là lòng chân thành trong tình yêu đôi lứa. Và chàng trai kia cũng yêu nhân vật trữ tình kia bằng sự quyết tâm của mình:

Anh sẽ cắm hạt cho đất nở hoa

Anh sẽ gài hom cho đất mang thai ngàn củ

Cho cỏ vê không mọc được

Cho anh tìm ra em.

Đọc đến đây thì bạn đọc đã thở phào và tin tưởng về tình yêu của người con trai đối với nhân vật trữ tình là người con gái. Cái tài của tác giả là đã kết hợp tài tình về lý tính với sinh học và thở phào nhẹ nhõm. Những từ "cắm", "gài" thì bạn đọc yên tâm với tình cảm của chàng trai đối vi cô gái đó là tình đích thực.

Dẫu em không về

Cũng nhớ một đồi cỏ vê đã mất

Than ôi! Đọc đến đây thì bất cứ bạn đọc nào cũng thương xót cho chàng trai kia vì mối tình yêu đơn phương với một cô gái đẹp nhưng rất kiêu sa và sẽ rất tiếc nuối cho nhân vật trữ tình... chàng trai lý tưởng ấy luôn là khát vọng sống cho nhiều cô gái đương thời.

Bài "Tình câm" trong tập "Một mình đêm mơ" của Việt Quân cũng cho bạn đọc thấy rõ hơn nữa cái gọi là Yêu đơn phương”:

Tình câm

Như bầu trời ủ bão

Như mặt đt ủ mầm

Như gió lang thang không nhà không cửa

Như con thuyền lặng lẽ lướt sóng trùng khơi

Như núi đứng một mình gan góc giữa trời giữa đt

Tình câm

Là một tình yêu không bờ không bến

Không qu lụy van xin

Chỉ biết một mình lặng l

Móc trái tim trao tặng người ta

Tình câm

Là tình yêu một phía, chân thật bao nhiêu, cao thượng

bao nhiêu và cũngni đau tột cùng mà loài người

không ai muốn

Tình câm

Không còn nghi ngờ gì nữa, bạn đọc đã cảm thông và xót xa cho một chàng trai hiền lành tử tế, sống thật lòng mình không thể thật hơn. Ở bài này bạn đọc đọc được những cảm xúc dồn nén đến tận tâm can và muốn thét lên những lời cay đắng cho số phận của một con người và nhiều người khác trên thế gian này.

Câu thơ, ý thơ, hồn thơ, giọng điệu thơ, cấu trúc thơ đã được tác giả phá cách đến không ngờ. Đây là nỗi niềm rất chủ ý của tác giả, một bên hết lòng dâng hiến, một bên cứ hờ hững đến tận cùng sự vô tâm. Sự nhẫn tâm của người đời thật là khủng khiếp.

Trong tập "Vân du tình thi" gồm 47 bài năm 2014, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, tôi không thể nêu toàn bộ ấn phẩm này, chỉ xin nêu duy nhất bài "Những câu thơ triết luận":

Nơi nào rừng xanh lặng tiếng chim

Ắt có kẻ đang lần mò rình bắn

Nơi nào rừng xanh rộn tiếng hót

Hẳn người hiền làm chúa sơn lâm

                    *

Núi cao núi đứng một mình

Người cao người đứng trong muôn ngàn người

                     *

Người ở rừng sợ nhất

Kẻ dối trá bên mình

Người ở rừng tin nhất

Núi rừng quây tụ xung quanh

                    *

Lời nói ngọt buộc lắm lưi câu

Lời nói thẳng giúp ta tỉnh táo

                   *

Quan tham sống nhờ kẻ nịnh

Người liêm luôn nhớ bạn hiền

                   *

Người khôn ngoan có lúc gặt hái dại khờ

Người dại khờ có ngày hưởng lộc khôn ngoan

                    *

Kẻ cơ hội hay nói tốt về mình

Người trung thực không một lúc kể công

                   *

Kẻ bất tài tự túm tóc mình lên

Người tài hoa chỉ cười không nói

                   *

Mùa xuân muôn hoa đua nở

Tình người hoa nở quanh năm

Đọc những câu thơ này có lẽ tác giả không nên lấy tên bài thơ là "Những câu thơ triết luận" chăng? Tôi mạo muội xin tác giả đổi tên bài thơ này. Thật là to gan dám múa rìu qua mt thợ... Nên chăng chỉ viết đúng một từ đó là Ngẫm. Bởi bạn đọc biết ngay là nội dung viết gì rồi, một trăm phần trăm những câu thơ đó rất Triết rồi mà! Nhưng không sao, như vậy tác giả thương cho bạn đỡ phải tư duy nhiều. Xét về hình thức, thơ được cấu trúc không nhất thể một kiểu câu bốn, câu hai... Suy cho cùng tác giả dùng các cặp phạm trù riêng lẻ, song cũng để cho bạn hiểu cái công thức nếu A thì B hoặc nếu B thì A thì cũng vậy.

Giờ thì bàn đến nội dung tư tưởng của bài thơ. Có thể nói rằng tất tần tật nhng nội dung đó đều không có trong từ điển... Đây là sự tìm tòi sáng tạo những tồn tại của xã hội đương thời hiện nay. Triết lý của tác giả là Dĩ bất biến ứng với vạn biến, lấy cái không thay đổi ứng với vạn sự thay đổi. Không hề nói ngoa khi chúng ta đã biết về nhân cách Hoàng Việt Quân, ông luôn bám sát đời sống xã hội và luôn có ý thức cảnh báo xã hội rằng: Tồn tại xã hội sẽ quyết định ý thức xã hội. Ông đã lấy nhân sinh quan để phản ánh thế giới quan một cách tế nhị bằng văn chương, bằng trách nhiệm cao cả của người nghệ sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng của Đảng. Điều đó thể hiện trách nhiệm của giới văn nghệ sĩ trong giai đoạn cách mạng của đất nước ta hiện nay. Có thể nói, thơ ông sinh động, giàu triết lý nhân văn, nhưng rất hóm hỉnh. Đó là chất thơ có được từ đời sống, lấy đời sống làm cốt lõi.

Trong cuộc đời của mình, nay ở tuổi 70, Việt Quân đã đi và viết một cách miệt mài trên con đường của thi ca. Ông chưa phải là một thi sĩ bẩm sinh, nhưng là một thi sĩ vút lên từ s phận, từ những yêu thương không bao giờ vơi cạn. Hoàng Việt Quân đã hiến dâng một cách trọn vẹn trên con đường văn chương của mình, thơ ca của ông đã đi vào trái tim của rất nhiều bạn đọc. Có thể nói rằng: “Hoàng Việt Quân, người nặng lòng với văn chương” hoặc “Một cõi tình thơ còn sống mãi”.

Những câu thơ của ông giống hệt như những giọt nước sau cơn mưa còn đọng lại trên cây lá, chỉ cần một làn cảm xúc chợt đến khẽ chạm vào lá là những câu thơ ấy sẽ rơi rụng xuống ngay vùng tâm thức và mồn một hiện lên giữa lòng ta. Thơ ông không phải là thứ thơ tình thuận bằng trắc dễ thuộc nhưng một khi đã đi vào lòng người nó sẽ mắc lại ở đó, ở trong người đọc. Câu thơ, hồn thơ, tứ thơ... nhiều khi rất ám ảnh.

Ông là người thông minh, đó là điều mà bất cứ ai từng biết đến ông đều khng định và với tố chất thông minh đó ông đã ứng xử mọi vấn đề phức tạp mà cuộc sống đã đặt ra. Vì vậy, ông đã định hướng dứt khoát cho con đường sự nghiệp của mình, đó là nghiệp văn chương. Thơ văn của ông có một điểm đặc biệt, đó là sự yêu đời và tình yêu nhiều khi đã bị đẩy tới bến bờ ca bi kịch. Với ông, cuộc sống và tình yêu tuyệt đích có thể rất ngắn ngủi, có thể kết thúc một cách bất ngờ trước khi tuổi già ập tới. Chính dự cảm ấy đã thôi thúc ông luôn sống hối hả, nồng cháy hết mình với đời, với tình yêu, với hạnh phúc, với thơ văn, như sợ rằng tất cả những điều quá ư tốt đẹp ấy sẽ vụt qua đi như một ánh chớp. Và chắc hẳn cành thơ văn ấy sẽ mãi mãi tươi nguyên qua nhiều năm tháng vì nó được bt rễ và mọc lên từ một tâm hồn nhân hậu, vị tha và đau đáu với đời. Đúng là:  "Một cõi thơ tình còn sống mãi

               Suốt đời lòng nặng với văn chương".

 

                                                                                       P.Đ.T

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter