• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Văn xuôi Yên Bái- Những bước đi vững chãi
Ngày xuất bản: 18/06/2019 2:38:35 SA

Hoàng Kim Yến 

40 năm, trải qua nhiều thăng trầm của văn học nghệ thuật tỉnh nhà, văn xuôi Yên Bái vẫn luôn là một chuyên ngành có những bước đi lặng thầm mà vững chãi. Cùng với bao nhiêu thế hệ, cả những người đã mất và những người vẫn đang hết mình cống hiến cho văn học, lực lượng sáng tác văn xuôi đã làm nên một diện mạo của văn xuôi Yên Bái để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng công chúng và giới chuyên môn.

Nhìn lại 40 năm qua, tính đến năm 1991 (sau khi tách tỉnh), lực lượng sáng tác văn xuôi Yên Bái mới chỉ dừng lại ở con số 15 tác giả trong tổng số 54 hội viên các chuyên ngành văn học nghệ thuật. Nhắc đến văn xuôi Yên Bái những năm 1991, ta không thể quên những cái tên như Hoàng Hạc, Xuân Nguyên, Hoàng Hữu Sang, Phạm Tuất... Dù họ không còn nhưng những tác phẩm của họ vẫn trong tâm thức của những người yêu văn học. Cùng thế hệ đàn anh khi ấy là những cái tên như Hoàng Thế Sinh, Thái Sinh, Hoàng Việt Quân, Hà Lâm Kỳ, Trần Cao Đàm, Dương Soái, Ngọc Bái,…. Sau một chút (Từ năm 1992 trở lại đây) là Quang Bách, Bùi Thị Kim Cúc, Nguyễn Hiền Lương, Nguyễn Thế Quynh, Vũ Quý, Hoàng Tương Lai, Bội Đông, Vũ Quang Trung,… Họ vẫn còn miệt mài sáng tác ở độ sung sức nhất và đạt được ngày càng nhiều thành quả cao. Những tên tuổi ấy đã trở thành quen thuộc trong làng văn chương Yên Bái và cả nước. Hiện tại số lượng tác giả văn xuôi đã là 30, trong tổng số 153 hội viên (chưa kể những hội viên đã mất hoặc thôi sinh hoạt). Nối tiếp những mùa trái ngọt của thế hệ đi trước, những tác giả trẻ cũng đang cố gắng hết mình để văn chương của họ đơm hoa. Lực lượng này bước đầu cũng đã khẳng định được mình trên văn đàn, những cái tên đã dần trở thành quen thuộc như Nguyễn Ngọc Yến, Nông Quang Khiêm, Hoàng Kim Yến, Thái Ly, Dương Thu Phương, Thu Phong, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Phương Thùy... Điều đó phần nào khẳng định sự phát triển không ngừng về số lượng tác giả đã chọn văn xuôi làm nghiệp sáng tác.

40 năm, lực lượng tác giả văn xuôi Yên Bái đã cho ra đời khoảng 211 tập sách, gồm các thể loại tiểu thuyết, truyện dài, truyện ngắn, ký, truyện thiếu nhi, tiểu luận phê bình và văn hóa dân gian. Trong đó có những tác giả có đến 40 đầu sách các loại. Thành quả ấy là sự nỗ lực sáng tạo không ngừng của nhiều lớp văn nghệ sĩ tỉnh nhà, khẳng định niềm say mê văn chương trong họ là chưa bao giờ tắt. Điều này còn được khẳng định qua số lượng đầu sách xuất bản mỗi năm một tăng. 12 năm đầu kể từ ngày thành lập (1979- 1991) các tác giả văn xuôi đã xuất bản khoảng 29 tập sách, trong đó có 2 tập văn hóa dân gian, trung bình mỗi năm xuất bản gần 2,4 cuốn. 14 năm tiếp sau (1991- 2005) lực lượng tác giả văn xuôi xuất bản được khoảng 102 tập sách, trong đó có 18 tập văn hóa dân gian, trung bình mỗi năm xuất bản 7,3 cuốn. 10 năm gần đây nhất (2009- 2018) lực lượng văn xuôi cho ra mắt bạn đọc 76 tập sách, trong đó có 10 tập văn hóa dân gian, trung bình mỗi năm xuất bản gần 8 cuốn sách. Điều này chứng tỏ thế hệ văn xuôi hiện tại đang bước những bước vững vàng, khẳng định sự phát triển đi lên của văn xuôi Yên Bái. Nhận định trên còn được thấy rõ qua số lượng các giải thưởng của Trung ương cũng tăng dần hằng năm. Giai đoạn 1979- 1991 đoạt 12 giải thưởng Trung ương. Giai đoạn 1991- 2005 cũng đoạt 12 giải và giai đoạn gần đây nhất (2009- 2018) đoạt 18 giải Trung ương. Đó là tín hiệu đáng mừng của văn xuôi Yên Bái.

Điểm qua 211 tập sách của tác giả văn xuôi Yên Bái trong 40 năm qua, ta mới thực sự hiểu, văn chương đang là tri kỷ đồng hành cùng những bước thăng trầm của tỉnh nhà cũng như của cả nước. Qua văn chương, người ta hiểu được rõ hơn một Yên Bái có bề dày văn hóa đa sắc tộc. Điều này được thể hiện qua số lượng lớn tập sách nghiên cứu- sưu tầm văn hóa dân gian. Với dân tộc Tày Yên Bái có truyện cổ “Hai người con tiên”, tập nghiên cứu- sưu tầm “Hát quan làng trong đám cưới người Tày ở Yên Bái” của Hoàng Tương Lai”…; với người Thái Mường Lò có truyện cổ dân gian vùng Văn Chấn- Mường Lò “Suối nước mắt” của cố tác giả Phạm Đức Hảo, các tập nghiên cứu- sưu tầm: “Nhân sinh dưới bóng đại ngàn- Những mỹ tục của người Thái Tây Bắc” của cố tác giả Trần Vân Hạc, “Dân tộc và bản sắc văn hóa vùng Mường Lò- Văn Chấn” (4 tập) của cố tác giả Bùi Huy Mai, “Tìm hiểu tục cúng vía của người Thái đen Mường Lò” của Hoàng Thị Hạnh và Nguyễn Mạnh Hùng; người Mông có truyện cổ dân tộc Mông “Nàng Nu” của cố tác giả Minh Khương; người Sán Chay có “Truyện cổ Sán Chay” của cố tác giả Lâm Quý; người Dao có tập nghiên cứu- sưu tầm “Lễ cưới người Dao Nga Hoàng” của Nguyễn Mạnh Hùng; người Cao Lan có truyện dân gian “Đát Ô Đồ” của tác giả Hoàng Việt Quân… Ở văn chương còn lấp lánh truyền thống yêu nước, lòng dũng cảm, mưu trí đánh giặc ngoại xâm của những người con Yên Bái. Tinh thần ấy luôn là bản hùng ca bất diệt, khơi dậy ở mỗi người thưởng thức niềm tự hào dân tộc, để từ đó lựa chọn cách sống sao cho xứng với lớp cha ông đã hết mình vì đất nước, vì nhân dân. Ở giai đoạn sớm nhất là truyện thơ dân tộc Thái “Cầm Hánh đánh giặc Cờ vàng”- Hoàng Việt Quân và Lò Văn Biến, tiếp đến là “Đất Mường thời dông lũ”, “Âm vang Ngòi Vần” của Trần Cao Đàm, “Kỷ vật cuối cùng” của nhà văn Hà Lâm Kỳ, “Năm phút trước khi chết” của cố tác giả Phạm Đức Hảo, “Xóm chợ” của Nguyễn Hiền Lương. “Cánh cung đỏ” của nhà văn Hà Lâm Kỳ, “Ngang trời mây đỏ” của nhà thơ Ngọc Bái và giai đoạn lịch sử gần đây nhất là “Âu Lâu bến lửa” của Trần Cao Đàm… Những tác phẩm văn học đã khắc họa sinh động từng giai đoạn lịch sử của Yên Bái trong đấu tranh cách mạng và đấu tranh bảo vệ Tổ quốc. Ở văn học, người ta còn thấy sự hi sinh của người Yên Bái cho sự nghiệp xây dựng đất nước. Đó là cuộc di dân đã đi vào lịch sử của tỉnh nhà để nhường chỗ cho một nhà máy thủy điện đầu tiên của đất nước. Một chiến lược của Đảng ta trong công cuộc xây dựng miền Bắc chủ nghĩa xã hội và là hậu phương vững chắc cho miền Nam (Truyện dài “Ké Nàm” của cố nhà văn Hoàng Hạc). Đó là sự đấu tranh không khoan nhượng của người Yên Bái với cái xấu, cái ác để cuộc sống con người trở nên thiện hơn, chân thực hơn và đẹp đẽ hơn. Trong từng tác phẩm luôn lấp lánh những nhân vật thông minh, chính trực, chịu thương chịu khó, bao dung, nhân hậu, dũng cảm và kiên trung. Tất cả là biểu trưng của con người Yên Bái trong cuộc sống đời thường tuy không cam go như trong chiến tranh chống giặc ngoại xâm nhưng lại nhiều góc khuất và tiềm ẩn muôn vàn thử thách. Có thể kể đến tiểu thuyết “Thuốc phiện và lửa”, “Ma tiền” của nhà văn Hoàng Thế Sinh, “Hoa mí rừng” của Địch Ngọc Lân, “Nẻo đời sau bão” của Nguyễn Thế Chửng”, “Tuổi thơ nghèo khó” của Nguyễn Đức Long …, các tập truyện ngắn: “Hạnh phúc chẳng ngọt ngào” của cố tác giả Xuân Nguyên, “Cõi đời thứ ba” của Bá Khánh, “Hẻm 98 ngách N” của Vũ Quý, “Quả lựu đạn cài hoa” của Hoàng Tương Lai, “Miền rừng thuở ấy” của Nguyễn Hiền Lương, “Cây cột điện trong đêm” của Hoàng Việt Quân, “Người cha bất hạnh” của Quang Bách, “Thuyền lá” của Thái Sinh. “Mùa xa” của Nguyễn Ngọc Yến, “Tiếng hú trên đỉnh Pù Cải” của Nông Quang Khiêm, “Hương chanh” của Thúy Hợp, “Cái bát vỡ” của Bùi Thị Kim Cúc… Tất cả đang lặng thầm đồng hành cùng những bước thăng trầm của tỉnh nhà và góp phần không hề nhỏ trong việc xây dựng con người Việt Nam hướng thiện.

Sẽ là thiếu sót nếu ta không nhắc đến mảng sáng tác cho độc giả nhỏ tuổi- văn học dành cho thiếu nhi. Mảng đề tài này đã được các tác giả văn xuôi quan tâm từ những năm 1976 (Bùi Nguyên Khuyết với tập “Đi bên một vì sao”). 40 năm có 33 tập văn xuôi viết cho trẻ nhỏ. Người viết nhiều nhất là tác giả Lê Quốc Hùng với gần 20 tập truyện đồng thoại, tiếp đó có nhà văn Hà Lâm Kỳ với 6 truyện vừa và truyện ngắn. Ngoài ra còn một số tác giả có từ 1 đến 2 tập như: cố nhà văn Hoàng Hạc, cố tác giả Hoàng Hữu Sang, cố tác giả Lê Năng, tác giả Ngọc Bái, Địch Ngọc Lân, Nguyễn Hiền Lương, gần đây có thêm các tác giả Vũ Quang Trung, Dương Hiền Nga, Hoàng Kim Yến, Lương Tuyết Nga, … Có thể nói đây là một đề tài khó, cần một tâm hồn trẻ, một nhãn quan trẻ và tình yêu thương con trẻ. Hiện tại các tác giả viết cho thiếu nhi đang ít dần, các tác phẩm viết cho thiếu nhi cũng thiếu vắng dần trên giá sách của Hội.  

Một trong những mảng đang góp phần rất lớn để Tạp chí Văn nghệ phát huy tối đa vai trò một cơ quan báo chí của tỉnh đó là thể ký. 40 năm qua có rất nhiều tập ký, bút ký ra đời. Và trung bình mỗi một số tạp chí có từ 3 đến 5 tác phẩm ký được đăng tải. Với đặc trưng của thể loại, ký được coi là xung kích nhất của văn xuôi trong việc bám sát hơi thở cuộc sống, phản ánh sinh động và đa dạng mọi vấn đề mới mẻ đang nảy sinh hàng ngày hàng giờ trong xã hội. Điểm mạnh của thể ký là người thực việc thực. Vì thế ký trở nên đặc biệt thuyết phục người đọc bởi phương pháp nêu gương. Đó chính là nhân tố để nhân lên những người tốt, việc tốt trong xã hội, đẩy lùi những thói hư, tật xấu, những ích kỷ, vụ lợi vẫn còn tồn tại đâu đó trong cuộc sống. Ta nhớ đến những tác phẩm ký đã từng đạt giải thưởng cấp Trung ương như Phóng sự “Ru bi- bi ai” của Nguyễn Đức Long, và các tập ký: “Những cánh đồng Chum” của Hoàng Tương Lai, “Lung linh Mường Lò” của Nguyễn Hiền Lương, “Những dấu chân qua” của Nguyễn Ngọc Yến, “Trên đỉnh La Pán Tẩn” của Nông Quang Khiêm và nhiều ấn phẩm đoạt giải thưởng VHNT Yên Bái hằng năm như “Huyện trên núi”, “Đường Nghĩa”, “Ngọt ngào quê núi” của Hoàng Việt Quân, “Nghĩa tình phía cổng trời” của Hoàng Xuân Lý, “Lời của người cầm phấn” của Vũ Quang Trung… Cũng có thể kể đến rất nhiều bài ký đăng tải trên Tạp chí Văn nghệ Yên Bái đoạt Giải báo chí Yên Bái hằng năm; giải sáng tác, quảng bá các tác phẩm VHNT về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; giải “Tự hào truyền thống quê hương Yên Bái”… như “Chè Suối Giàng sống lại nhờ một chữ tâm”, “Nhớ lời Bác dạy” của Nguyễn Thị Tâm; “Dòng sông vẫn chảy”, “Những người lính ở Viettell Yên Bái” của Hoàng Kim Yến, “Chìm nổi một làng nghề”, “Thương lắm Mù Cang” của Nông Quang Khiêm, “Khoảnh khắc của chiến tranh” của Vũ Quang Trung, “Tình người xứ bưởi” của Lương Tuyết Nga… Tất cả là muôn mặt đời sống được dệt nên qua tình yêu chân thành của văn nghệ sĩ đối với mảnh đất quê hương mình.

Tháng 3/2018, Chi hội văn xuôi Yên Bái được thành lập. Từ đây, lực lượng văn xuôi Yên Bái có thêm một tổ chức để tập hợp đội ngũ, động viên nhau sáng tác, tạo cơ hội để những cảm xúc thăng hoa mà trở thành tác phẩm. Nhìn lại chặng đường đã qua để ta tự tin bước những bước đi vững chãi trên chặng đường sắp tới. Tương lai đang ở phía trước, tương lai trong tầm tay của từng người, với thành quả đã đạt được của văn xuôi, tôi tin thế hệ những người viết hiện tại sẽ làm nên nhiều điều để được nhắc nhớ ở những chặng đường phía trước.

 

H.K.Y

 

 

 

 

 

 

 

 

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter