• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Ấn tượng Festival thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn đền Đông Cuông
Ngày xuất bản: 16/06/2017 3:44:56 SA

Anh Thư 

Nằm bên tả ngạn sông Hồng, đền Đông Cuông là ngôi đền lớn, cổ kính mang nhiều dấu vết, huyền tích linh thiêng về Mẫu Đệ nhị Thượng ngàn. Theo truyền thuyết, đền Đông Cuông là nơi Mẫu Thượng Ngàn giáng sinh và ngự. Đây được coi là nơi phát tích tục thờ Mẫu Thượng Ngàn, tôn thờ người mẹ vũ trụ của núi rừng; phù hộ thương nghiệp, bảo vệ cương thổ, bảo vệ môi trường tự nhiên; gắn liền với ước vọng, niềm tin tâm linh được che chở của đồng bào các dân tộc địa phương. Chính bởi vậy, đền Đông Cuông được chọn là nơi lần đầu tiên tổ chức Festival Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn với quy mô lớn, quy tụ hơn 50 bản hội khắp cả nước về tham dự.

May mắn được theo chân tiến sĩ Trần Hữu Sơn- Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trong những ngày diễn ra Festival “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn”, tôi mới có dịp hiểu hơn về tín ngưỡng thờ Mẫu, Đạo Mẫu trong quan niệm tứ phủ…

Đền Đông Cuông được coi là đền thờ chính của Mẫu Thượng Ngàn- vị Mẫu đứng vị trí thứ hai trong Tam tòa Thánh Mẫu. Điểm độc đáo của tục thờ Mẫu ở Đông Cuông là đã dung hòa tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt với những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc bản địa.

Theo Tiến sĩ Trần Hữu Sơn, Đạo Mẫu ở mỗi vùng, miền, địa phương có những nét riêng. Ở Đông Cuông, việc dung hòa tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn với văn hóa bản địa của cộng đồng các dân tộc diễn ra một cách tự nhiên, chính điều đó góp phần tạo nên nét độc đáo của bản sắc văn hóa. Trong tâm thức của người dân nơi đây, Mẫu Thượng Ngàn đã trở thành con người thực, gắn liền với sông núi. Điều đặc biệt ở đây, Mẫu Thượng Ngàn đã được nhân dân các dân tộc bản địa khắc họa với những quan niệm, triết lý riêng, rất gần gũi với cuộc sống, mang màu sắc địa phương, hóa thân thành thần bản địa để nâng đỡ, che chở cho người dân nơi đây. Hình tượng Mẫu Thượng Ngàn đền Đông Cuông cai quản 81 cửa rừng có sự pha trộn, chồng lớp bởi rất nhiều truyền thuyết ở các thời đại khác nhau. Theo truyền tụng, đây vốn là một ngôi miếu nhỏ thờ thần núi, thần rừng. Ngôi miếu này trở thành đình vào thời Lê và đến triều Nguyễn thì đổi thành đền. Theo ghi chép của Lê Quý Đôn trong “Kiến văn tiểu lục”, ngôi miếu này thờ Đông Quang công chúa nổi tiếng anh linh, giúp dân lập bản lập mường, dạy dân bách nghệ, chữa bệnh, cứu đói. Đền Đông Cuông còn có tên là đền Thần Vệ quốc theo sắc phong của triều đình Nguyễn. Vua Lê Thái Tổ đã phong bà là Lê Mại Đại Vương, sau khi bà đã phù hộ cho vua Lê đánh giặc. Như vậy, ở Đông Cuông, Mẫu Thượng Ngàn là bậc anh linh, quyền cao tối thượng nhưng gần gũi, bình dị trong đời sống tâm linh của người dân. Tiến sĩ Trần Hữu Sơn cũng nhấn mạnh: “Đền Đông Cuông có vị trí cực kỳ quan trọng trong hệ thống thờ Đạo Mẫu, được coi là cội nguồn của Mẫu Thượng Ngàn, vì trong thế vạn thần của Đạo Mẫu, Mẫu Đông Cuông là Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn (nhạc phủ) cai quản miền rừng núi. Trong niềm tin tâm linh của các đệ tử Đạo Mẫu thì đền Đông Cuông là nơi ngự chính và nơi giáng sinh của Mẫu Thượng Ngàn”.

***

Trong những ngày tham dự Festival “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn”, tôi còn được chuyện trò với nhiều thanh đồng đến từ khắp cả nước. Có nhiều thanh đồng là nghệ nhân dân gian, tuổi đời đã hơn 80 và có tới gần 50 năm hầu đồng. Cũng có thanh đồng tuổi còn rất trẻ nhưng theo hầu đồng cũng đã hơn 10 năm như Nghiêm Anh Tú, sinh năm 1997 đã có 14 năm đồng; Phùng Minh Chiến, sinh năm 1993, thủ nhang Điện Linh Sơn có 16 năm đồng. Thanh đồng Trần Thị Hoa đến từ thị xã Bỉm Sơn- tỉnh Thanh Hóa phấn khởi cho biết: đây không phải là lần đầu đến với đền Mẫu Thượng Ngàn Đông Cuông nhưng được hầu đồng tại đền là lần đầu tiên. Không chỉ vinh dự, vui mừng, bà còn cảm thấy rất xúc động khi có rất nhiều người theo dõi giá hầu. Nghệ nhân dân gian Dương Thị Phương Đông, hiện là chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn Văn hóa Đạo Mẫu tỉnh Hưng Yên là người gắn bó với Đạo Mẫu đã nhiều năm nay. Luôn trăn trở và ý thức giữ gìn vốn văn hóa quý giá của dân tộc nên nghệ nhân Dương Thị Phương Đông cho rằng, Festival này là hoạt động vô cùng ý nghĩa để tôn vinh Đạo Mẫu, là nơi để các đệ tử Đạo Mẫu có dịp tụ hội, chia sẻ với nhau niềm tin về Đạo Mẫu. Càng vinh dự và ý nghĩa hơn khi Festival “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn” được diễn ra tại đền Đông Cuông- nơi được coi là cội nguồn của Mẫu Đệ nhị Thượng Ngàn.

Có chứng kiến một giá hầu mới thấy sức mạnh và ý nghĩa của nghi lễ hầu đồng chính là đáp ứng nhu cầu và khát vọng của đời sống thường nhật của con người, cầu tài, cầu lộc, cầu sức khỏe. Hầu đồng thực chất là một hình thức diễn xướng dân gian ca tụng mang đậm màu sắc văn hóa tâm linh, dựa trên việc kết hợp hát chầu văn, một loại hình âm nhạc mang tính tâm linh với lời ca trau chuốt, giai điệu rộn ràng, cuốn hút cùng với những điệu múa uyển chuyển và các nghi lễ trang nghiêm... Đây là một hình thức diễn xướng lại các sự tích của các vị thần để ca ngợi công lao, bày tỏ tấm lòng thành kính đối với các vị thần chính. Trong khi hầu đồng, người được nhập đồng múa các điệu theo tính cách của từng giá đồng, còn ở dưới cung văn tấu lên theo làn điệu chầu văn, lời ca mô tả nhân vật của giá đồng, tả quang cảnh nhân vật xuất hiện, kể sự tích và công đức của các thánh. Âm nhạc, lời ca kết hợp với vũ điệu do thanh đồng thể hiện cho người xem cảm nhận như được gần hơn với thế giới tâm linh.

Không chỉ được đắm mình trong thế giới tâm linh huyền diệu qua các giá hầu, trong khuôn khổ chương trình của Festival còn bao gồm các nội dung chính là: carnaval rước biểu tượng Mẫu Thượng Ngàn; trình diễn nghệ thuật thực hành tín ngưỡng Đạo Mẫu; rước nước thiêng ở sông Hồng; triển lãm, trưng bày tranh, ảnh, thực hành nghi lễ thờ Mẫu… Những hoạt động phong phú ấy đã giúp các thanh đồng, cung văn, các nghệ nhân hát chầu văn khắp mọi miền tổ quốc có dịp giao lưu, cùng nhau thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, diễn xướng hầu đồng, trình diễn trang phục truyền thống trong nghi lễ thờ Mẫu Thượng Ngàn nhằm tạo dựng cách tiếp nhận mới cho du khách và nhân dân địa phương đối với một di sản văn hóa tiêu biểu của dân tộc.

Festival “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn” lần đầu tiên được tổ chức tại đền Đông Cuông đã để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng mỗi người tham dự. Với các thanh đồng, cung văn, nghệ nhân… được hầu đồng nơi miền đất thiêng vốn được coi là nơi giáng sinh và ngự của Mẫu đệ Nhị Thượng Ngàn là kỉ niệm đẹp, tràn đầy cảm xúc và niềm tin dành cho Đạo Mẫu.

A.T

 

 

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter