• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Bằng Lâm- Nghệ sĩ của hai loại hình nghệ thuật
Ngày xuất bản: 29/05/2019 1:44:39 CH

             Nguyễn Thị Thủy

 

Bằng Lâm là một họa sĩ đồng thời là một hội viên của Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam.

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng, ông sớm trở thành một chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam. Ở tuổi 20, ông tham gia chiến đấu ở Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 102 thuộc sư đoàn nổi tiếng 308, tiếp đó là họa sĩ Tổng Cục Chính trị, Đoàn 559, rồi trợ lý Tuyên huấn Cục Chính trị Bộ Tư lệnh Hải quân, trước khi nghỉ hưu, là cán bộ Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, mang quân hàm Đại tá. Tính ra, Bằng Lâm đã có ngót bốn thập kỷ chiến đấu bằng cây súng, cây cọ và máy ảnh - với tư cách một chiến sĩ, một nghệ sĩ, đã lăn lộn trên nhiều chiến trường, khi ở miền Nam thân yêu đầy gian khổ và tự hào, khi trên nước Bạn đầy máu lửa, hy sinh. Trong 40 năm ấy, Bằng Lâm liên tục ghi lại các hình ảnh đồng đội của mình bằng cả hai loại hình nghệ thuật: hội họa và nhiếp ảnh, được công bố trên báo chí. Sau giải phóng, ông đến Trường Sa và nhiều đảo khác như: Nam Yết, Sơn Ca, Song Tử Tây, Sinh Tồn… Có lẽ ông là một họa sĩ, nhà nhiếp ảnh quân đội đi Trường Sa nhiều nhất (8 lần); mỗi lần đi đều rất vất vả, khó khăn, nhưng nhờ thế ông có điều kiện ghi lại được nhiều hình ảnh về cuộc sống chiến đấu với biết bao hy sinh thầm lặng của các chiến sĩ hải quân. Cũng như ông, người xem các tác phẩm hội họa và nhiếp ảnh của ông đều xúc động. Những bức tranh sống động và hàng nghìn tấm phim quí giá của Bằng Lâm đã làm nên gần 80% số ảnh trong Bảo tàng Hải quân Việt Nam. Đó thật sự là một đóng góp lớn của người chiến sĩ, người nghệ sĩ tài năng.

Họa sĩ, NSNA Bằng Lâm (Ảnh:internet)

Làm chủ cả hai loại hình nghệ thuật này, Bằng Lâm rất tán thành với quan niệm của danh họa Tô Ngọc Vân từ những năm trước Cách mạng tháng Tám 1945: Họa sĩ diễn tả tình cảm của mình bằng hình và sắc; nghệ sĩ nhiếp ảnh diễn tả bằng ánh sáng và bóng tối. Cả hai đều thuộc nghệ thuật tạo hình. Sau này, một nhà lý luận nhiếp ảnh đã phân tích sâu sắc về sự đồng hành của hai loại hình nghệ thuật này. Thực tế ngày nay các nhà nhiếp ảnh thích cầm bút vẽ, các họa sĩ thích cầm máy, thấy rõ vai trò của hội họa trong khi chụp ảnh, nó giúp cho người nghệ sĩ thấy rõ vai trò của hội họa trong khi chụp ảnh, cách xác định màu chủ đạo và các màu bổ túc hợp lý cho nó. Chụp như tranh là một khuynh hướng của các nhà nhiếp ảnh yêu thích hội họa.

Ở Việt Nam, cũng như ở nước ngoài, ngày càng có nhiều những nghệ sĩ tương tự trường hợp Bằng Lâm: vừa ham mê hội họa vừa say sưa nhiếp ảnh. Hoạt động trên các đảo xa, càng thấy rõ mối tương quan giữa hai loại hình nghệ thuật này. Hỏi Bằng Lâm rằng, đối với người chụp ảnh, ở đảo có gì đặc biệt? Ông cho biết: - Rất phong phú về ánh sáng. Ánh sáng luôn luôn thay đổi; trước ở rừng chụp dễ hơn, chụp ngoài đảo thừa ánh sáng, không khéo thì đen, cho nên phải chú ý ống kính, bố cục. Cắt cúp cũng phải riêng.

- Đó là việc chụp ảnh. Còn với công việc vẽ thì sao?

Nghệ sĩ Bằng Lâm nói: - Vẽ cũng vậy, khi bắt tay vào vẽ, bao giờ tôi cũng chú ý tính ổn định và hợp lý của việc phân mảng, vì nó sẽ tạo điều kiện cho việc xử lý màu và tìm hòa sắc. Hình đẹp, nét đúng sẽ tạo thêm vẻ hấp dẫn của các màu. Mối quan hệ giữa mảng nét và màu thống nhất hữu cơ với nhau. Màu nào của mảng nào đều có sự tính toán và không thể thay thế được… Biển và trời ở đảo tôi không tách riêng hai mảng với màu xanh nên thơ như ta thường thấy mà tôi dùng cả nền sáng vàng để diễn tả không gian bao la nhưng đầy sự đe dọa của thế lực thiên nhiên.

Trong cuộc trò chuyện với Bằng Lâm, chúng tôi nói:

- Vẽ về biển, người ta thường khai thác những cảnh thơ mộng như sóng bạc đầu, hải âu tung cánh trắng. Có tranh thể hiện người lính thủy đứng trên boong tàu, mắt dõi về một nơi nào đó xa xăm, những cánh buồm đỏ trắng nối nhau đổi gió, điểm xuyết cho đường chân trời thêm sinh động. Lại có người thể hiện những cảnh dữ dội, các đợt sóng gầm, những đụm mây vần vũ báo hiệu cơn giông sắp tới, những mảng bè bập bềnh trôi dạt thể hiện thiên nhiên hung dữ đang lăm le vùi dập con người trước biển cả mênh mông… Ở ông, cách thể hiện chắc là có khác?

- Đúng là có khác. Trong ý đồ xây dựng tranh, và cả trong sáng tác nhiếp ảnh, tôi không dụng ý khai thác những vẻ đẹp hùng vĩ tráng lệ mà muốn thông qua hình tượng nhân vật để diễn tả vẻ đẹp và sức mạnh bên trong của người lính đảo. Qua nhiều lần ra đảo, tôi được chứng kiến cuộc chiến đấu thầm lặng mà vô cùng dũng cảm của các chiến sĩ hải quân giữa thiên nhiên khắc nghiệt. Cảm nhận của tôi là: người lính thủy với dáng vẻ hiên ngang, hiên ngang đến bình thản với một lòng tin tuyệt đối vào sức mạnh của đồng đội, vào chính bản thân mình vì họ biết làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống và mang một bản chất tốt đẹp của người chiến sĩ quân đội nhân dân. Ở đảo, tôi thấy hàng ngày, hàng giờ cuộc sống vẫn diễn ra một cách lạc quan, sôi nổi. Sau những buổi luyện tập mệt nhọc, sau những buổi tuần tra canh gác căng thẳng, những chiến sĩ trẻ ấy thật yêu đời,  họ lao vào những cuộc vui nổ trời trên sân bong hoặc các buổi biểu diễn văn nghệ với những tiết mục nhào lộn sảng khoái hoặc sôi nổi đàm luận về một vấn đề gì đó trong cuộc sống. Phải chăng, mọi sự chịu đựng giữa thiên nhiên nghiệt ngã đã trở thành bình thường đối với các anh? Và tôi trăn trở: phải thể hiện cái phi thường, cái chất anh hùng ca của người lính đảo qua các hành động bình thường trong giờ phút nghỉ ngơi.

Điều mà Bằng Lâm trăn trở đã được ông thể hiện trong sáng tác hội họa và nhiếp ảnh của mình: ấy là những bức tranh “Cây phong ba trên đảo Trường Sa”, “Đứng gác trên đảo Trường Sa”, “Trong phân xưởng X48 Hải quân”, “Đọc báo trên đảo Trường Sa”, “Chiến sĩ đặc công đoàn 126 Đơn vị anh hùng”, “Khúc dân ca trên đảo”… cũng như các bức ảnh được lưu giữ trong Bảo tàng Hải quân Việt Nam, đăng trên các báo đều chứng minh một cách trọn vẹn. Qua các sáng tác ấy, chúng ta hiểu hơn cuộc sống và tâm hồn của các chiến sĩ ưu tú trên các đảo xa. Những ngày này, trên vùng hải đảo của chúng ta, bao sự kiện đang diễn ra nóng bỏng, sục sôi, lòng chúng ta càng dâng lên niềm kính phục, tin yêu, tự hào đối với những người con của nhân dân đang chiến đấu giữ vững chủ quyền và nền độc lập của Tổ quốc.

 

              N.T.T

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter