• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Vai trò ông bố Mờ trong đời sống của người Cao Lan ở Yên Bình
Ngày xuất bản: 29/09/2016 8:27:50 SA

Quang Anh

 

Trong phong tục của người Cao Lan ở huyện Yên Bình, Yên Bái, ông bố Mờ hay còn gọi là ông Mờ, ông Mối, ông Mòi (sếnh Mòi) là người được gia đình có con trai trưởng thành nhờ nhận làm bố đỡ đầu cho cô con dâu tương lai của mình. Ông bố Mờ có vai trò rất quan trọng không chỉ trong việc thực hiện các nghi thức, thủ tục, đứng ra lo liệu tổ chức lễ cưới mà còn có vị trí quan trọng như những người ruột thịt trong cuộc sống hôn nhân của đôi vợ chồng trẻ.

Khi một chàng trai Cao Lan đến tuổi trưởng thành, chọn được người con gái mình yêu thương và muốn kết duyên chồng vợ, gia đình nhà trai sẽ tìm và lựa chọn một người đàn ông trung niên làm bố Mờ. Những người được chọn làm bố Mờ có thể là anh em, họ hàng hoặc bạn bè, người cùng làng, xã nhưng phải là người có uy tín, giỏi giang, mẫu mực, nếu không có địa vị xã hội thì cũng phải là người làm kinh tế giỏi, có gia đình nề nếp, cuộc sống vợ chồng đầm ấm, hạnh phúc, con cái có đủ trai, gái… Người Cao Lan cho rằng, ông bố Mờ là người ban nhiều phúc cho đôi vợ chồng trẻ, có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống hôn nhân cả đời người nên bố Mờ càng hoàn hảo thì tương lai đôi trẻ càng tốt đẹp, hạnh phúc. Sau khi chọn được người phù hợp, bố mẹ đẻ của chàng trai sẽ mang sang nhà một con gà trống, đặt vấn đề với người đó rồi đi về. Người được nhờ làm bố Mờ có thời gian suy nghĩ trong vòng 3 ngày. Sau 3 ngày, nếu thấy mang gà sang trả nghĩa là đã bị từ chối, ngược lại nếu không thấy trả thì nhà trai sẽ sang, cùng mổ gà uống rượu, ăn mừng coi như đã nhận nhau làm người thân, người đàn ông chính thức trở thành bố Mờ của chú rể.

Trong đám cưới của người Cao Lan, ông bố Mờ là người thay mặt cho gia đình nhà trai, trực tiếp đứng ra lo liệu, thực hiện tất cả mọi thủ tục, nghi lễ của lễ cưới từ việc đến nhà gái dạm ngõ, xem tuổi, ăn hỏi, tiếp nhận ý kiến phán lễ vật thách cưới, dẫn đoàn đi đón dâu… Lễ cưới của người Cao Lan phải trải qua rất nhiều nghi lễ, thủ tục, để lễ cưới được diễn ra thuận lợi, suôn sẻ và trọn vẹn phụ thuộc hoàn toàn vào tài ứng đối, khéo léo thậm chí là khả năng uống rượu của ông bố Mờ. Trước khi diễn ra lễ cưới, ông bố Mờ phải tự tay sắm một đôi nhẫn bạc, một vuông vải đen, một vuông vải trắng. Khi đoàn đón dâu về đến nhà trai, sau khi thực hiện nghi lễ cúng tổ tiên và lễ “nhập khẩu” cho cô dâu vào dòng tộc nhà trai, ông thầy (Say phù) sẽ tiến hành làm lễ đeo nhẫn cưới cho cô dâu, chú rể. Trên mâm lễ, hai vuông vải của ông bố Mờ được đặt trên hai bát gạo (một nếp, một tẻ), đôi nhẫn bạc được để trong hai chén rượu. Khi trao nhẫn cho đôi uyên ương trước sự chứng kiến của bố Mờ, ông thầy dùng chiếc cần móc bằng vàng móc từng chiếc nhẫn lên chéo tay đưa cho cô dâu, chú rể và cầu cho đôi vợ chồng yêu nhau suốt đời, không bao giờ giận nhau, sinh con đuề huề, đủ nam, đủ nữ và tuyên bố đôi nhẫn cưới chính là vật chứng cho cuộc sống hôn nhân của đôi trẻ.

Tuy được nhà trai chọn lựa, nhờ vả và là người đại diện cho nhà trai trong lễ cưới, nhưng lại là bố đỡ đầu cho cô dâu nên ngay sau khi kết thúc đám cưới, ông bố Mờ thuộc thành phần nhà gái. Trong lễ lại mặt tại nhà gái, đôi vợ chồng trẻ phải thực hiện nghi lễ lại mặt với ông bố Mờ. Lễ vật lại mặt biếu ông bố Mờ là một chiếc thủ lợn. Ông bố Mờ đem thủ lợn ra khao làng, chia vui với dân làng vì không có công sinh thành, nuôi dưỡng mà lại được con gái, con rể xinh đẹp, ngoan hiền. Tiệc khao làng được tổ chức to hay nhỏ tùy thuộc vào khả năng kinh tế của ông bố Mờ. Kể từ đây, ông bố Mờ gắn bó mật thiết với cuộc sống hôn nhân, sinh hoạt của đôi vợ chồng trẻ. Người con gái, con rể tuy chỉ nhận bố Mờ là cha đỡ đầu nhưng phải có trách nhiệm như với cha mẹ đẻ của mình,  phải “sống thiết, chết giỗ” một đời (nghĩa là sống thì thăm nom, chăm sóc, chết thì làm giỗ, chịu tang một đời, đến đời sau không phải chịu mà phải có trách nhiệm với bố Mờ của chính mình). Trong cuộc sống, nếu vợ chồng xảy ra xích mích, trục trặc hoặc có khó khăn về kinh tế… thì bố Mờ sẽ là người được thông báo đầu tiên. Lúc này bố Mờ là người phải đứng ra giải quyết, giúp đỡ các con, khi không giải quyết được thì mới thông báo với bố mẹ đôi bên.

Ngày nay, đời sống kinh tế, xã hội đã phát triển, suy nghĩ và thói quen sinh hoạt của người dân cũng có nhiều thay đổi, song vai trò của ông bố Mờ vẫn luôn được đồng bào Cao Lan coi trọng. Những người được nhờ làm ông bố Mờ thường cảm thấy vinh dự và tự hào vì mình đã được “chọn mặt gửi vàng” nên sẽ toàn tâm giúp cho gia đình đôi bên và hai con trẻ. Ông bố Mờ trong phong tục của người Cao Lan ở Yên Bình (Yên Bái), không chỉ giữ vai trò kết nối, trung gian như một người mai mối mà còn mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tình cảm gắn bó, hòa thuận, sự gắn kết chặt chẽ trong đời sống cộng đồng của đồng bào nơi đây.

 

                                                                                                    Q.A

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter