• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Ngày cách mạng ra sông Hồng
Ngày xuất bản: 22/08/2018 2:16:28 SA

 Trần Cao Đàm

Chuẩn bị cho cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945, một sự kiện quan trọng, dân chúng khao khát chờ mong đã diễn ra ở tỉnh ta. Quân cách mạng từ trong chiến khu Vần vượt rừng núi tiến ra Đồng Bằng rồi ra Âu Lâu.

Để hiểu phần nào không khí ngày đó, ta hãy hình dung lại hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ. Đấy là cảnh dân tộc ta đằng đẵng những chục năm mất nước, bị áp bức bóc lột thậm tệ, bị đàn áp dã man qua các cuộc đấu tranh không cân sức. Từ thực dân Pháp đến phát xít Nhật cai trị, dân ta bị bóc lột cùng kiệt, còn bị bắt phu, bắt lính, còn sưu thuế nặng nề thúc đòi, rồi cảnh bắt bớ tù đầy tràn lan liên miên. Rồi nạn đói khủng khiếp hoành hành. Từng đoàn người đói khát, gầy yếu từ miền xuôi lũ lượt kéo lên. Người chết đói phơi xác dọc đường…

Trước cảnh ấy, dân trong vùng lo lắng cho tương lai đen tối, lo cho thân phận mình rồi sẽ ra sao? Ai cũng mong có sự đổi đời. Trong tình hình ấy, tin Việt Minh nổi lên, lập căn cứ ở làng Vần, Đồng Phú, như luồng gió lành, làm dân Yên Bái mừng vui, chờ mong. Cuối tháng 6, đầu tháng 7 năm 1945, quân cách mạng vượt đèo dốc tiến ra Đồng Bằng làm náo nức lòng người. Việt Minh đã tiến ra, thời cơ giành chính quyền ở tỉnh lỵ Yên Bái chắc không còn xa.

Ông Đào Xuân Thái, nguyên là liên lạc của đồng chí Nguyễn Hữu Minh (tức Minh Đăng) kể rằng: Sau khi Việt minh tiến ra Đồng Bằng còn lập ra trụ sở ở Gò Cấm, xã Hợp Minh để tiếp dân chúng. Vậy, lực lượng cách mạng còn non trẻ, bằng cách nào mà công khai đối diện với lực lượng cai trị bên kia sông.

Ông Đào Xuân Thái nói: Để bảo vệ lực lượng, Việt Minh có nhiều cách làm. Ngay cả việc kết nạp người vào Việt Minh cũng khá chặt chẽ, kỹ lưỡng, không tràn lan. Ven sông Hồng, bên phía Tây của tỉnh, cán bộ cách mạng chú ý lựa chọn những người tốt, gần bến để để kết nạp. Đó là đầu mối giao thông, người bên kia sông sang nhất định phải qua. Có người của mình ở đây để theo dõi, nắm tin tức. Trong đó, bến Cửa Ngòi có ông Tùng, bến Bình Phượng ở tiếp dưới có bà Phạm Thị Yến, ông Hợp, ông Mẹo. Bến Ngòi Chanh có cô Nghĩa (con bà bếp Phê) và ông Du, nghèo có tiếng. Dưới nữa là bến đò ông Quản Lỗ, có anh Đỗ. Bến Giới Phiên cũng có một ông tên Tùng. Rồi bến Ngòi Châu có ông Từ giữ đền gần đó. Trên Bến Ngòi (Âu Lâu), là bến Gành Linh có anh Tụ…

Nói chung, các bến đò đều có người đủ tin cậy của Việt Minh, làm nhiệm vụ nghe ngóng tình hình quân Nhật, bảo vệ, cung cấp tin tức kịp thời. Những người này được gọi là “cán bộ bảo an”. Họ bí mật làm nhiệm vụ, không hề có lương, có bồi dưỡng gì nhưng ai cũng hăng hái, nhiệt tình, đầy trách nhiệm. Hai lần tên Lý trưởng Hòa ở Bình Phượng sang Yên Bái báo tin Việt Minh với Nhật, rồi Lý trưởng Giới Phiên ngầm sang báo với quan huyện, cơ sở ta đều biết, báo lại. Từ bến Ngòi Chanh, Quản Tín lợi dụng đi lễ nhà thờ, lẻn vào nhà riêng quan huyện, báo tin Việt Minh, cô Nghĩa cũng biết, báo cho ta kịp thời.

Rồi trong dinh Tuần Phủ, Việt Minh cũng cắm được người là anh Tô Lưu. Trong tri phủ Trấn Yên, ta cũng cắm được người tên là Được. Có lần Lý trưởng Hòa lẻn vào dinh Tuần phủ bẩm báo: “Bản quán đã có người của Việt Minh, cạnh nhà cũng có người đi, xin quan cho phải làm thế nào”. Quan phủ nói: “Cứ để ý rồi báo lại”. Lần sau, Lý Hòa lại đến báo tin Việt Minh. Quan phủ nói ngay: “Cứ kệ cho người ta làm!”. Có lần Lý trưởng Giới Phiên là Lý Ân sang xin súng để chống trả với Việt Minh. Quan phủ nói cộc lốc: “Cứ về đi!”. Rồi người cấp dưới của quan phủ nói hở ra: “Bên kia sông đã bàn giao cho Việt Minh”. (thực tế: Ngày 19-6-1945, Tri phủ Tùng, Chánh quản Khoát đưa quân vào Vần, đã bị Việt Minh vây bắt, đã cam kết để được tha về).

Như vậy, quân cách mạng đã có lực lượng đủ mạnh, có tiếng vang, đã có cơ sở rộng, đáng tin cậy, được hầu hết nhân dân các dân tộc đồng tình ủng hộ. Mật thám, tay sai của Nhật sang sông là bị phát hiện, bắt giữ. Việt minh đủ mạnh, trong thế tiến lên, tiến ra sông Hồng.

Đến đêm 16 rạng ngày 17 tháng 8 năm 1945, các đơn vị Việt Minh cùng lực lượng nhân dân đã vượt lũ sông Hồng, tiến sang giành chính quyền ở thị xã tỉnh lỵ và đã giành thắng lợi vào ngày 21 tháng 8 năm 1945.

 

T.C.Đ

 

 

 

 

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter