• Loading...
Đảng bộ và nhân dân tỉnh Yên Bái tập trung đẩy mạnh đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII vào cuộc sống
 
Văn học trẻ dân tộc thiểu số ở Yên Bái và việc giữ gìn, phát huy sắc thái văn hóa
Ngày xuất bản: 29/09/2016 8:07:32 SA

Quang Văn

 

Hơn nửa thế kỷ trở lại đây, nhất là sau khi đất nước thống nhất, nhìn chung cả nước, văn học nhệ thuật ngày càng nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Tình cảm ấy, môi trường ấy đã khai hoa một loạt các nhà văn vừa đóng góp cả về số lượng, chất lượng trong nền văn học, vừa làm phong phú và bền vững bản sắc văn hóa của đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên hiện nay, nền văn học trong nước đang có sự vận động, chuyển biến, đan xen nhiều khuynh hướng sáng tác, vì vậy việc quan tâm đến sáng tác văn học trẻ gắn với giữ gìn, phát huy sắc thái văn hóa địa phương là việc làm hết sức cần thiết, đúng như tinh thần Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị (khoá X) về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 (khóa XI) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Trong khuôn khổ bài viết ngắn này, tôi chỉ xin đề cập đến một mảng của sáng tác văn học trẻ, tuy nhỏ, nhưng rất quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, đó là sáng tác trẻ dân tộc thiểu số.

Sinh ra, lớn lên, tắm mình trong không gian văn hóa của dân tộc mình, hơn ai hết, chính những tác giả văn học trẻ người dân tộc thiểu số sẽ là người lưu giữ, phát huy tốt nhất vốn văn hóa của họ.

Với đặc thù một tỉnh miền núi, Yên Bái có trên 30 thành phần dân tộc chung sống (trong đó có 12 thành phần dân tộc bản địa sinh sống lâu đời có số dân trên 600 người), mỗi dân tộc có một bản sắc văn hóa riêng. Thiên nhiên tươi đẹp, sự đa dạng về thành phần dân tộc, không gian văn hóa độc đáo, văn hóa dân gian, dân ca, dân vũ phong phú, là cảm hứng và là nguồn đề tài vô tận cho các văn nghệ sĩ Yên Bái sáng tạo.

Tuy nhiên lực lượng sáng tác văn học trẻ dân tộc thiểu số lại quá mỏng. Hiện nay, tính cả Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Yên Bái, mới có 9 hội viên là người dân tộc thiểu số, gồm: 6 hội viên dân tộc Tày, 2 hội viên dân tộc Dao, 1 hội viên dân tộc Mường. Tác giả trẻ tham gia sáng tạo văn học đã hiếm, tác giả trẻ dân tộc thiểu số tham gia sáng tạo văn học lại càng hiếm. Phát hiện đã khó, nuôi dưỡng, bồi dưỡng nhân tố mới còn khó hơn, đấy là chưa nói đến thành công trong sáng tạo văn học nghệ thuật bao giờ cũng khắt khe…

Đất nước đổi mới, mở cửa và hội nhập, Nghị quyết của Đảng soi sáng, động lực thúc đẩy sáng tạo ở các tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số có từ hai phía, bên trong và bên ngoài. Tác giả trẻ dân tộc có thế mạnh là giàu chất dân tộc, văn hóa riêng, nhiều người nhờ đó có thành quả trong sáng tạo nhưng nhiều người lại thiếu kỹ năng và năng lực để triển khai nó. Sự thiếu hụt này, các tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số không tự bù đắp được, nhất là các tác giả mới vào nghề.

Vì vậy tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số rất cần được quan tâm nuôi dưỡng, trân trọng, rất cần tâm huyết, trách nhiệm thực sự của những người trong cuộc. Cá nhân tôi nghĩ rằng, cần tạo điều kiện hơn nữa cho các tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số tham dự các trại sáng tác, các cuộc tọa đàm, trao đổi, tạo điều kiện giao lưu học tập cũng như động viên, khuyến khích họ sáng tạo.

Để có tác phẩm hay mà lại giữ gìn được sắc thái văn hóa địa phương, thì việc đầu tiên là phải xây dựng được đội ngũ và nâng cao “chất lượng” đội ngũ tác giả văn học trẻ người dân tộc thiểu số. Nhìn vào lực lượng tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số ở Yên Bái hiện nay, ngoài lực lượng mỏng, có thể dễ dàng nhận thấy thành phần dân tộc còn thiếu hụt. Yên Bái có hơn 30 thành phần dân tộc với 12 dân tộc bản địa sinh sống lâu đời vậy mà chỉ có 4 dân tộc có người tham gia sáng tác văn học. Như vậy chúng ta đang để hổng và bỏ phí rất nhiều thứ.

Một vấn đề nữa là sáng tác văn học bằng tiếng dân tộc, chữ viết dân tộc. Vài năm trở lại đây, Hội n học Nghệ thuật Yên Bái có thêm ấn phẩm Văn nghệ Yên Bái vùng cao. Đó là “đất” rất quý dành cho các tác giả sáng tác bằng tiếng dân tộc, chữ viết dân tộc, song ngữ dân tộc, dễ dàng tiếp cận và phục vụ đồng bào dân tộc, miền núi, vùng cao, vùng sâu vùng xa của tỉnh. Tuy nhiên lực lượng sáng tác này hiện chỉ đếm được trên đầu ngón tay với sự có mặt của một vài dân tộc như: Tày, Mông, Dao, Thái, Mường; các tác giả tiêu biểu có thể kể đến như: Vũ Khả, Lò Văn Biến, Đặng Ngọc Thông, Hoàng Tương Lai, Nông Quang Khiêm… Thiết nghĩ chúng ta cần có cơ chế khuyến khích hơn nữa cho các tác giả, nhất là các tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số sáng tác bằng tiếng dân tộc, chữ viết dân tộc, không vì hướng tới hội nhập, không để cơn lốc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, toàn cầu hóa mà đánh mất gốc, đánh mất bản sắc dân tộc.

Rất đáng mừng là ở Yên Bái hằng năm, các tác phẩm của các tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ về kinh phí xuất bản, công bố của Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Yên Bái, Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam. Đó là sự động viên khích lệ, cũng là điều kiện thuận lợi để các tác giả văn học trẻ là người dân tộc thiểu số hăng say sáng tạo. Sự ra đời của những tác phẩm mang hơi thở cuộc sống vừa hay vừa giữ gìn và phát huy được sắc thái văn hóa địa phương đang trông chờ vào tâm huyết và sự say mê lao động của những tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số. Bên cạnh đội ngũ văn học trẻ dân tộc thiểu số, đội ngũ tác giả văn học trẻ dân tộc đa số là người cùng đi, thôi thúc, khích lệ các tác giả văn học trẻ dân tộc thiểu số sáng tạo. Sự qua lại giữa hai đội ngũ tác giả này có vai trò rất tích cực trong hoạt động sáng tạo và phát triển văn học nghệ thuật của địa phương.

Việc xây dựng đội ngũ, nâng cao chất lượng tác giả, tác phẩm văn học trẻ dân tộc thiểu số là việc làm hết sức quan trọng để giữ gìn và phát huy sắc thái văn hóa của địa phương. Bản sắc văn hóa ấy là linh hồn, là cội nguồn của sự trường tồn, là mục tiêu quan trọng góp phần xây dựng văn hóa con người trong thời kỳ mới.

                                                                                                                                     Q.V

 

Văn nghệ Yên Bái số mới

Đất và người Yên Bái qua ảnh

Thư viện video

Các cuộc thi Văn học nghệ thuật

Lượt truy cập

Visitor Counter